Web sitenizin sahibi gerçekten siz misiniz?

Web sitesi yaptıran işletmelerin çoğu tek bir şey satın aldığını sanır. Oysa ortada birbirinden bağımsız üç mülkiyet vardır ve üçü farklı kişilerin adına kayıtlı olabilir:

• Alan adı — sitenin adresi
• Sunucu — sitenin durduğu yer
• İçerik ve kod — sitenin kendisi

Bu üçü aynı elde toplandığı sürece kimse sormaz. Sorunun ortaya çıktığı tek an bellidir: ajans değiştirmek istediğiniz an. O gün üçünden birine erişemiyorsanız, elinizde site değil, sitenin bir fotoğrafı vardır.

Aşağıdaki beş maddeyi bugün, kimseye sormadan kontrol edebilirsiniz.

1. Alan adı kimin adına kayıtlı?

En kritik olanı bu, çünkü alan adı olmadan diğer ikisinin hiçbir anlamı yok. Site dosyalarını taşıyabilirsiniz, sunucu değiştirebilirsiniz — ama adresiniz başkasının adınaysa, taşıyabildiğiniz şey adressiz bir sitedir.

Kontrol yolu basit: alan adınızın kayıt bilgilerine bakın. Tescil sahibi olarak firmanızın adı ya da sizin adınız görünmeli. Ajansın, bir çalışanın veya bilmediğiniz bir aracının adı görünüyorsa mesele oradadır.

İkinci kontrol daha da önemli: kayıt e-postası size mi ait? Alan adının yenileme uyarıları, transfer onayları ve şifre sıfırlama bağlantıları o adrese gider. Adres ajansın kutusundaysa, alan adı teknik olarak sizin adınıza kayıtlı olsa bile kontrol sizde değildir.

2. Yenileme tarihini biliyor musunuz?

Alan adları süreli kiralanır. Yenilenmeyen bir alan adı önce sitenizi kapatır, sonra serbest kalır — ve serbest kalan bir alan adını isteyen alır.

Yenileme tarihini takviminize yazın. Barındırmayı bir ajans yapıyor olsa bile: unutulan yenilemenin bedelini ajans değil, siz ödersiniz.

3. Sunucuya erişiminiz var mı?

Barındırma hizmetini ajansınızdan almanız gayet normal ve çoğu zaman doğrudur — sunucu yönetimi ayrı bir iştir. Ama "hizmeti almak" ile "erişimi olmamak" aynı şey değildir.

Şunu sorun: bugün başka bir ekiple çalışmaya karar versem, sitemin bir yedeğini kaç günde alabilirim? Cevap net bir süre değilse, cevap aslında "bilmiyorum"dur.

4. Site içeriğini kendiniz güncelleyebiliyor musunuz?

Bir yönetim paneliniz var mı, ve o panelde metni, görseli, fiyatı kendiniz değiştirebiliyor musunuz?

Her küçük düzeltme için ajansa yazmak, ilk faturayı düşüren ama sonraki iki yılın faturasını yükselten bir modeldir. Panel bugün standart bir parçadır, ek kalem değil.

5. Ayrılık senaryosunda ne devralıyorsunuz?

Bu soruyu sözleşme imzalamadan önce sormak gerekir, çünkü sonrasında sorulduğunda pazarlık konusu olur. Somut hali şu:

• Alan adı doğrudan sizde mi kalıyor, yoksa devir mi gerekiyor?
• Site dosyaları ve veritabanı hangi formatta teslim ediliyor?
• Tasarım ve yazılan kod sizin mi, yoksa ajansın lisansladığı bir şey mi?
• Ürettirdiğiniz metin ve görsellerin hakkı kimde?

Son madde özellikle atlanıyor. Ödediğiniz içerik üretiminin çıktısı sizin olmalıdır; "bizim şablonumuz" denen şeyin ne kadarının size ait olduğu baştan yazılmalıdır.

Bunu neden yazıyoruz

Doksandan fazla siteyi barındırıyor ve güncel tutuyoruz. Bu işte gördüğümüz en pahalı hata, kötü tasarım ya da yavaş site değil: sahipliğin baştan konuşulmamış olması.

Bize gelen devir işlerinin bir kısmında iş, siteyi yeniden yapmakla başlıyor — çünkü eski adrese erişilemiyor ya da içerik devredilemiyor. O maliyeti hiçbir teklif kaleminde göremezsiniz, ama ödeyen işletme olur.

Bizim tarafımızdaki kural sade: alan adı sizin adınıza kayıtlıdır, sunucu erişimi sizindir, ürettiğimiz içerik sizindir. Yollar ayrılırsa siteyi başka bir ekibe devredersiniz — ve bunun için bizden izin almanız gerekmez.

Kapsamı ve nasıl çalıştığımızı Çorlu Web Tasarım ve Yazılım sayfasında yazdık.