Sosyal medya çekilişi için izin gerekir mi? İki dar kapı, bir ikramiye sınırı

Kısa cevap: çoğu durumda evet. "Takip et, yorum yap, arkadaşını etiketle, çekilişle kazan" kurgusu hukuken karşılığı nakit olmayan ticari bir piyangodur ve Millî Piyango İdaresi'nden izin ister. İzinsiz yapılabilen çekiliş iki dar kapıdan birinden geçer: kişi başına ikramiye küçük kalıyorsa ya da şartı taşıyan herkese veriliyorsa. Kazananı kurayla değil jüriyle seçen yarışma ise gri alandır ve İdare'den görüş ister. "Herkes yapıyor" bu kapılardan biri değildir.

Çekiliş neden piyango sayılır

Millî Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 41. maddesi açık: doğrudan ya da bir mal veya hizmetin satışı nedeniyle, bedelli ya da bedelsiz, her ne şekilde olursa olsun katılım hakkı verilerek düzenlenen karşılığı nakit olmayan her türlü eşya piyangosu ve çekiliş için İdare'den izin alınması zorunludur. Yönetmelik de ticari amaçlı piyangoyu tam bu kurguyla tanımlıyor: bir mal veya hizmetin tanıtımı için katılım hakkının bedelsiz dağıtılması ve kazananın çekilişle belirlenmesi. Katılımın ücretsiz olması işi piyango olmaktan çıkarmaz; sanal ortam ayrıca sayılmıştır ve internet ile cep telefonunu kapsar. Yönetmeliğin sanal ortam maddesi bir sınır daha koyuyor: internet üzerinden düzenlenen piyangoda da amaç bir mal veya hizmetin tanıtımı olmalıdır, doğrudan gelir elde etmeye yönelik piyango düzenlenemez.

İzinsiz iki kapı, bir gri alan

Yönetmeliğin kapsam maddesi bazı düzenlemeleri dışarıda bırakıyor. Sosyal medyada işe yarayan ikisi ve bir gri alan:

1. Küçük ikramiye. Bir kişinin kazanabileceği ikramiyenin rayiç bedeli, Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'ndaki ikramiye istisnasının yüzde ikisinin altında kalıyorsa düzenleme kapsam dışıdır. Kanunun güncel metni 2026 için bu istisnayı 66.935 lira gösteriyor; yüzde ikisi 1.338,70 liradır. Ölçü toplam bütçe değil, tek kişiye gidebilecek en büyük ikramiyedir. Aynı kişiye üç ürün gidiyorsa üçünün toplamı sayılır; sınır her yıl değişir.
2. Herkese veriliyorsa. Çekiliş yapılmadan, ilan edilen şartı taşıyanların tamamına ikramiye verilen düzenlemeler piyango değildir. "Paylaşan ilk yüz kişiye hediye" bir çekiliş değildir; "paylaşanlar arasından yüz kişiye" çekiliştir.

Gri alan: kurasız yarışma. Kazananı kura değil bilgi, beceri ya da jüri değerlendirmesi belirliyorsa bu bir çekiliş değil yarışmadır. Ama Yönetmelik yarışmaları yalnız bedel alınmadığı ve pazarlama amacı taşımadığı hâlde kapsam dışına çıkarıyor; markanın tanıtım için açtığı yarışma bu şartı sağlamaz. Kapsam maddesindeki bir başka istisna da yalnız yarışmaya katılacakların kurasız seçilmesini anlatır, kazananın seçilmesini değil. Bu yüzden kurasız yarışma kurgusunda İdare'den uygun görüş istemek gri alanın tek kesin cevabıdır.

İzin alınırsa ne gerekir

Başvuru, kampanya başlamadan en geç on beş gün önce yapılır; İdare'nin duyurusuna göre başvurular 2 Şubat 2026'dan itibaren Çekilişevi adlı elektronik platform üzerinden alınıyor ve ruhsatlı aracı firmalar aracılığıyla da yapılabiliyor. Dosyada katılım şartları, ikramiyelerin adedi, cinsi ve rayiç bedeli, çekilişin tarihi, saati, adresi ve yöntemi, yedek talihli sayısı, sonuçların nasıl ilan edileceği ve ikramiye teslim süresi yer alır; noter onaylı imza beyannamesi istenir. Sonuç beş iş günü içinde bildirilir. Bedeller Kararname'de yazılı: başvuru bedeli 2022'de iki bin lira olarak konuldu ve her yıl yeniden değerleme oranında artıyor; izin verilen piyangoda ayrıca ikramiyelerin rayiç bedelinin yüzde on beşi izin bedeli alınır, ikramiye başkasının ürettiği ya da ithal bir malsa bu oran iki katına çıkar. İkramiye bedelinin yüzde on fazlası kadar teminat verilir. İnternet üzerinden katılımda katılımcıdan ad, soyad ve adres istenir, talihlilere taahhütlü postayla tebligat yapılır ve sonuçlar gazetede ilan edilir. Sınırın hemen üstündeki bir hediye için başvuru bedeli tek başına hediyeden pahalıdır; küçük ikramiye kapısının neden bu kadar işe yaradığı buradan anlaşılır.

İzinsiz yaparsanız

Kararname'nin ceza maddesi, izne dayanmaksızın her türlü eşya piyangosu oynatanlar ya da oynanmasına yer veya imkân sağlayanlar için üç yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörüyor; reklam vererek bu oyunlara teşvik edenler için de ayrı bir ceza var. Uygulamada her takipçi çekilişinin bu maddeyle karşılaştığını söylemiyoruz; söylediğimiz, kuralın bu olduğu ve "küçük işletmeyiz" savunmasının metinde bulunmadığıdır.

Neyi çözmez, ne zaman dert etmemeli

Küçük ikramiye kapısı çoğu işletme çekilişini zaten kapsar: hediye tek kişiye gidiyor ve bin üç yüz lirayı aşmıyorsa izin derdi yoktur. Dert etmemeniz gereken ikinci yer, çekilişsiz kampanyadır; herkese verilen indirim ya da hediye piyango değildir. Ama iki şey izinden bağımsız sürer. Çekiliş paylaşımı reklamdır ve indirim yazımızda anlattığımız kurallara tabidir; bir influencer'la yapılıyorsa etiket kuralı da gelir. Bir de katılımcıdan topladığınız ad ve adresin kendi kuralları vardır; o ayrı bir konu.

Yayından önce dört soru

1. Kazanan nasıl belirleniyor? Kura varsa piyangodur; ölçüt varsa uygun görüş isteyin.
2. Bir kişiye gidebilecek en büyük ikramiye kaç lira? 2026 sınırı 1.338,70 lira; gelecek yıl yeniden bakılır.
3. Düzenleyici kim? Başvuru sahibi markadır; ajans ancak İdare'den ruhsat almış aracı firmaysa sizin adınıza başvurur.
4. Paylaşım reklam etiketini taşıyor mu? İzin alınmış çekilişin de reklam olduğu değişmez.

Bunu neden yazıyoruz

Çekiliş, içerik takvimine en kolay giren ve en az sorgulanan fikirdir; bu dört soru takvime girmeden önce cevaplanır. Sosyal medya işimizde sırayı önce netleştirmek, sonra üretmek, sonra ölçmek diye kuruyoruz; çekiliş, bu sıranın ilk adımını atlamanın en pahalı yoludur. Çekiliş yaptırmak istiyorsanız önce ikramiyenin bedeline bakın; çoğu zaman cevap orada bitiyor.